Advances in Clinical and Experimental Medicine

Adv Clin Exp Med
Impact Factor (IF) – 1.227
Index Copernicus (ICV 2018) – 157.72
MNiSW – 40
Average rejection rate – 84.38%
ISSN 1899–5276 (print)
ISSN 2451-2680 (online)
Periodicity – monthly

Download PDF

Advances in Clinical and Experimental Medicine

2010, vol. 19, nr 2, March-April, p. 211–218

Publication type: original article

Language: English

Hormonal Status, Tobacco Addiction, and Coronary Arteriosclerosis in 40- to 60-Year-Old Non-Diabetic Men

Stan hormonalny i nałóg palenia tytoniu a występowanie miażdżycy naczyń wieńcowych u mężczyzn w wieku 40–60 lat niechorujących na cukrzycę

Teresa Sicińska-Werner1,, Marek Mędraś2,, Marek Mędraś3,

1 Provincial Endocrinology Clinic, Provincial Medical Centre, Opole, Poland

2 Department and Clinic Endocrinology, Diabetology and Isotope Therapy, Wroclaw Medical University, Poland

3 Sports Medicine and Nutrition Department of Biostructure Chair University School of Physical Education in Wroclaw, Poland

Abstract

Background. Tobacco addiction undoubtedly plays a major role in coronary atherosclerosis formation in men. An age-related decrease in androgenic hormones is probably also involved. Since the coexistence of diabetes dramatically increases cardiovascular risk and mortality from these causes, it is important to study this issue in men without diabetes in assessing the impact of hormonal changes and tobacco consumption on atherogenesis.
Objectives. Assessment of impact of hormonal changes and tobacco consumption on artheriosclerosis in the coronary arteries in non-diabetic men aged 40–60.
Material and Methods. One hundred two men, including 62 smokers, aged 40–60 years without diabetes in whom angiography due to cardiac indications was performed were involved in the study. From this group, subgroups of patients, 42 with coronary atherosclerosis and 20 without changes in coronary angiography, were established. A control group of 40 healthy men with a negative medical history and normal physical examination and exercise test included 20 smokers and 20 nonsmokers. The concentrations of total and free testosterone, calculated free and bioavailable testosterone, SHBG, DHEAS, E2, IGF-1, GH, and the free androgen index (FAI) were studied in the men. Hormonal status and tobacco addiction parameters were compared with atherogenesis development in the coronary arteries.
Results. The presence of atherosclerosis in the coronary arteries correlated with increased tobacco consumption, reduced concentration of free testosterone (assessed by an RIA test), and increased SHBG compared with the men without atherosclerosis. Smokers with atherosclerosis of the coronary arteries also showed lower levels of DHEAS than the healthy smokers and higher LH than the healthy nonsmokers. There were no differences in the mean concentrations of total testosterone, FAI, free and calculated bioavailable testosterone, estradiol, growth hormone, and IGF-1 in the studied groups. No relationship was observed between hormone levels tested with the parameters characterizing tobacco addiction and the degree of coronary occlusion assessed with the number of significantly stenosed vessels and the Gensini score.
Conclusion. Coronary atherosclerosis in men is associated with smoking and lower concentrations of free testosterone and DHEAS. Lack of correlation of the other hormone levels with the parameters of tobacco addiction and the degree of vascular occlusion confirmed that the etiology of coronary heart disease is multifactorial.

Streszczenie

Wprowadzenie. W powstawaniu miażdżycy naczyń wieńcowych u mężczyzn niewątpliwie znaczącą rolę odgrywa nałóg palenia tytoniu oraz prawdopodobnie powstające z wiekiem ograniczenie sekrecji hormonów androgennych. Ponieważ współistnienie cukrzycy dramatycznie zwiększa ryzyko sercowo-naczyniowe, a także umieralność z tych przyczyn, w ocenie wpływu zmian hormonalnych i nałogu palenia tytoniu na aterogenezę, badania tej problematyki u mężczyzn niechorujących na cukrzycę są ważne.
Cel pracy. Ocena wpływu stanu hormonalnego oraz nałogu palenia tytoniu u mężczyzn w wieku 40–60 lat niechorujących na cukrzycę na występowanie miażdżycy tętnic wieńcowych.
Materiał i metody. Badano 102 mężczyzn w wieku 40–60 lat bez cukrzycy, w tym 62 osoby palące tytoń, u których wykonano koronarografię ze wskazań kardiologicznych. Z tej grupy chorych wyodrębniono podgrupę 42 osób z miażdżycą naczyń wieńcowych oraz 20 osób bez zmian w koronarografii. Grupę kontrolną osób zdrowych z ujemnym wywiadem chorobowym, bez odchyleń w badaniu fizykalnym i teście wysiłkowym stanowiło 40 mężczyzn: 20 palaczy i 20 niepalących. U mężczyzn badano stężenia testosteronu całkowitego i wolnego, testosteron wolny i biodostępny kalkulowany, SHBG, DHEAS, E2, IGF-1, GH oraz wskaźnik wolnych androgenów FAI. Analizowano powiązania stanu hormonalnego i parametrów nałogu palenia tytoniu ze stanem aterogenezy w naczyniach wieńcowych.
Wyniki. Obecność miażdżycy w naczyniach wieńcowych korelowała z nasileniem nałogu palenia tytoniu oraz zmniejszeniem stężenia wolnego testosteronu (oznaczonego metodą RIA) i podwyższeniem SHBG w porównaniu z grupą mężczyzn bez miażdżycy. Osoby z miażdżycą tętnic wieńcowych (palące papierosy) wykazywały także mniejsze stężenie DHEAS w porównaniu do osób zdrowych palących i większe LH w odniesieniu do osób zdrowych niepalących. W badanych grupach mężczyzn nie było różnic w średnich stężeniach testosteronu całkowitego, FAI, testosteronu wolnego i biodostępnego kalkulowanego, estradiolu, hormonu wzrostu oraz IGF-1. Nie obserwowano związku między stężeniem badanych hormonów z parametrami charakteryzującymi nałóg palenia i stopniem okluzji naczyń wieńcowych ocenianym ilością istotnie zwężonych naczyń oraz skalą Gensiniego.
Wnioski. Miażdżyca naczyń wieńcowych u mężczyzn jest związana z paleniem tytoniu, mniejszym stężeniem wolnego testosteronu i DHEAS. Brak korelacji innych hormonów z parametrami nałogu palenia i stopniem okluzji naczyń potwierdza wieloczynnikowy charakter choroby niedokrwiennej serca.

Key words

coronary heart disease, hormones, tobacco smoking

Słowa kluczowe

choroba niedokrwienna serca, hormony, palenie tytoniu

References (22)

  1. Ogólnopolskie i regionalne rozpowszechnienie głównych czynników ryzyka układu sercowo-naczyniowego. Wyniki wieloośrodkowego ogólnopolskiego badania stanu zdrowia ludności program WOBASZ. POLKARD 2003–2005. Kardiol Pol, Tom 63, Suplement IV.
  2. Lerner DJ, Kannel WB: Patterns of coronary heart disease morbidity and mortality in the sexes: a 26-year followup of the Framingham population. Am J Cardiol 1986, 111, 383–390.
  3. Mędraś M, Jankowska EA: Miażdżyca a andropauza i proces starzenia się mężczyzn. W: Andropauza. Eds.: Mędraś M, Bablok L, PZWL, Warszawa 2002, 86–89.
  4. Huxley R, Barzi F, Woodward M: Excess risk of fatal coronary heart disease associated with diabetes in men and women: meta-analysis of 37 prospective cohort studies. BMJ 2006, 332(7533), 73–78.
  5. Standardy PTK. Strona internetowa: www.pt.kardio.pl.
  6. Gensini GG: A more meaningful scoring system for determining the severity of coronary heart disease. Am J Cardiol 1983, 51, 606.
  7. Vermeulen A, Verdonck L, Kaufman JM: A critical evaluation of simple methods for the estimation of free testosterone in serum. J Clin Endocrinol Metab 1999, 84, 10, 3666–3672.
  8. Lichtenstein MJ, Yarnell JW., Elwood PC, Beswick AD, Sweetnam PM, Marks V, Teale D, Riad-Fahmy D: Sex hormones, insulin, lipids, and prevalent ischemic heart disease. Am J Epidemiol. 1987, 126, 4, 647–657.
  9. Barrett-Connor E, Khaw KT: Endogenous sex hormones and cardiovascular disease in men. A prospective populationbased study. Circulation 1988, 78, 3, 539–545.
  10. Harman SM, Metter EJ, Tobin JD, Pearson J, Blackman MR: Longitudinal effects of aging on serum total and free testosterone levels in healthy men. J Clin Endocrinol Metab 2001, 86, 2, 724–731.
  11. Wu FCW, von Eckardstein A: Androgens and coronary artery disease. Endocrin Rev 2003, 24, 2, 183–217.
  12. Haffner SM, Shaten J, Stern MP, Smith GD, Kuller L: Low levels of sex hormone-binding globulin and testosterone predict the development of non-insulin-dependent diabetes mellitus in men. MRFIT Research Group. Multiple Risk Factor Intervention Trial Am J Epidemiol 1996, 143, 9, 889–897.
  13. Khaw KT, Barrett-Connor E: Lower endogenous androgens predict central adiposity in men. Ann Epidemiol 1992, 2, 5, 675–682.
  14. Khaw KT, Barrett-Connor E: Blood pressure and endogenous testosterone in men: an inverse relationship. J Hypertens 1998, 6, 4, 329–332.
  15. Phillips GB, Pinkernell BH, Jing TY: Are major risk factors for myocardial infarction the major predicts of degree of coronary artery disease in men? Metabolism. 2004, 53, 3, 324–329.
  16. Davoodi G, Amirezadegan A, Borumand MA et al.: The relationship between level of androgenic hormones and coronary artery disease in men. Cardiovasc J Afr 2007, 18, 6, 362–366.
  17. Dai WS, Gutai JP, Kuller LH, Cauley JA: Cigarette smoking and serum sex hormones in men. Am J Epidemiol 1988, 128, 4, 796–805.
  18. Svartberg J, Midby M, Bonaa KH, Sundsfjord J, Joakimsen RM, Jorde R: The associations of age, lifestyle factors and chronic disease with testosterone in men: the Tromso Study. Eur J Endocrinol 2003, 149, 145–152.
  19. Field AE, Colditz GA, Willett WC, Longcope C, McKinlay JB: The relation of smoking, age, relative weight, and dietary intake to serum adrenal steroids, sex hormones, and sex hormonebinding globulin in middle-aged men. J Clin Endocrinol Metab 1994, 79, 5, 1310–1316.
  20. Hautanen A, Manttari M, Kupari M, Sarna S, Manninen V, Frick MH, Adlercreutz H: Cigarette smoking is associated with elevated adrenal androgen response to adrenocorticotropin. J Steroid Biochem Mol Biol 1993, 46, 2, 245–251.
  21. Trummer H, Haberman H, Haas J, Pummer K: The impact of cigarette smoking on human semen parameters and hormones. Human Reprod 2002, 17, 6, 1554–1559.
  22. Mazat L, Lafont S, Berr C, Debuire B, Tessier JF, Dartigues JF, Baulieu EE: Prospective measurements of dehydroepiandrosterone sulfate in a cohort of elderly subjects: Relationship to gender, subjective health, smoking habits, and 10-year mortality. PNAS 2001, 98, 14, 8145–8150.